•  กิจกรรมภาคสนาม

โครงการได้มีกิจกรรมลงพื้นที่บริเวณด่านชายแดนอำเภอแม่สายและท่าขี้เหล็กประเทศพม่า เพื่อสร้างความสัมพันธ์กับเด็ก ติดตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้น มีการจัดกิจกรรมกับเด็ก เช่น วาดภาพ ดูแลสุขภาพขั้นพื้นฐานให้กับเด็ก ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้มีผลทำให้เจ้าหน้าที่มีความสัมพันธ์ที่ดีกับเด็ก และเด็กเกิดความไว้วางใจกล้าพูดคุยเล่าเรื่องราวของตนเอง

•  กิจกรรมทัศนศึกษา

การพาเด็กไปทัศนศึกษาตามสถานที่ต่าง ๆ เป็นอีกกิจกรรมหนึ่งที่โครงการมิตรข้างถนนได้จัดอย่างต่อเนื่องในทุก ๆ เดือน ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการเปิดโลกทัศน์ให้กับเด็กและให้เด็กรู้สึกผ่อนคลาย โดยสถานที่ที่ได้พาเด็กไปกันจะเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่อยู่ในแถบใกล้เคียงกับบ้านพัก เช่น ทะเลสาบเชียงแสน น้ำตกโป่งพระบาท ขุนน้ำนางนอน ถ้ำปลา ฯลฯ กิจกรรมที่จัดให้กับเด็กระหว่างการทัศนศึกษาแต่ละครั้งจะเป็นการสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างเด็กกับครูพี่เลี้ยงเพื่อให้เด็กได้รู้สึกถึงการเป็น ครอบครัวเดียวกัน นอกจากนี้ยังได้จัดเกม กิจกรรมฝึกทักษะชีวิตกับเด็กสอดแทรกในแต่ละครั้งอีกด้วย

•  กิจกรรมพัฒนาทักษะชีวิต

การฝึกทักษะชีวิตเป็นกิจกรรมที่โครงการให้ความสำคัญอย่างมาก เพื่อสร้างเสริมทักษะต่าง ๆ กับเด็กโดยมีเป้าหมายเพื่อป้องกันเด็กไม่ให้เข้าสู่ขบวนการขายบริการทางเพศ ทักษะชีวิตที่ทางโครงการได้จัดกับเด็กมักจะเป็นทักษะเพื่อให้เด็กได้ตระหนักต่อคุณค่าของตนเอง คิดประเมินสถานการณ์ การคิดเพื่อตัดสินใจ การสื่อสาร โดยเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตจริงของเด็กและสถานการณ์ความเสี่ยงที่มีโอกาสจะเกิดขึ้นกับเด็กได้ เช่น การใช้สารเสพติด การขายบริการกับฝรั่ง และเป็นทักษะทั่วไปที่เด็กมีโอกาสได้นำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น การวางแผนการใช้จ่ายเงิน ความสามัคคี การดูแลสุขภาพอนามัยของตนเอง การใช้ยารักษาโรคพื้นฐาน การควบคุมอารมณ์ในสถานการณ์ที่กดดัน (การอยู่ร่วมกับคนในชุมชนที่มีมุมมองด้านลบกับเด็ก) ทักษะการปฏิเสธต่อรองกรณีเพื่อนชักชวนให้ใช้ยาเสพติด โดยวิธีการจัดกิจกรรมจะเป็นรูปแบบของค่ายพักแรม กิจกรรมกลุ่มย่อยในบ้านพัก เกมส์ แสดงละคร บทบาทสมมุติ เป็นต้น ซึ่งเด็กที่เข้าร่วมจะมีทั้งเด็กในบ้านพักฟื้นฟูและเด็กเร่ร่อนตามบริเวณชายแดนสะพานแม่สาย

ผลของการพัฒนาทักษะชีวิตของเด็ก เจ้าหน้าที่ได้สะท้อนว่า เด็กได้เกิดทักษะในการคิดและตัดสินใจถึงผลกระทบในเรื่องต่างๆ เพิ่มขึ้น เช่น การเลือกซื้ออาหาร การขโมยของ ใช้ยาเสพติด ขายบริการทางเพศ หนีโรงเรียน (ในส่วนของการติดตามที่เด็กนำไปใช้กับชีวิตจริงยังไม่มี) เด็กมีการเรียนรู้เกี่ยวกับการวางแผนชีวิตอนาคตของตนเอง นอกจากนี้เจ้าหน้าที่ยังได้เรียนรู้ถึงชีวิตของเด็กจนทำให้มีความเข้าใจเด็กแต่ละคนมากยิ่งขึ้น

•  ติดตามช่วยเหลือเด็กกรณีเร่งด่วน

มีการเข้าไปช่วยเด็กกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กที่พ่อแม่ถูกจับไม่มีคนดูแลและเด็กออกมาเร่ร่อนตามลำพัง เด็กที่อยู่ในสภาวะเสี่ยงต่อการถูกแสวงหาประโยชน์ทางเพศจากกลุ่มเอเย่นต์และชาวต่างชาติ โดยเจ้าหน้าที่โครงการได้ใช้วิธีการพาเด็กส่งต่อไปยังองค์กรอื่นที่สามารถรองรับได้และห่างไกลจากพื้นที่ ซึ่งส่วนใหญ่ได้แก่ โรงเรียนพุทธเกษตร อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน ศูนย์ฝึกอาชีพสตรี จังหวัดลำปาง มูลนิธิศูนย์รวมมิตรเพื่อฝึกทำเบเกอรี่ เป็นต้น จากการช่วยเหลือเด็กและส่งเสริมสนับสนุนเด็กอย่างต่อเนื่องทำให้โครงการได้เห็นว่าเด็กเกิดการพัฒนาในด้านความเชื่อมั่นในตนเอง มีทักษะในการประกอบอาชีพ ซึ่งแนวทางที่สำคัญจะต้องมีการสนับสนุนเด็กต่อเนื่องหลังจากผ่านการฝึกอาชีพ

ปี พ.ศ. 2544 ได้ช่วยเหลือเด็กที่เสี่ยงต่อการตกเป็นเหยื่อและเครื่องมือในขบวนการค้ายาเสพติด รวมถึงเด็กที่ผู้ปกครองอยู่ในขบวนการค้ายา เด็กที่พ่อแม่ถูกจับคดียาเสพติด ซึ่งเด็กจะถูกทอดทิ้งให้อาศัยตามลำพัง โดยโครงการได้ส่งต่อเด็กไปยังโรงเรียนพุทธเกษตร อ.ขุนยวม จ.แม่ฮ่องสอน จำนวน 13 คน เพศชาย 7 คน หญิง 6 คน อายุ 7- 15 ปี และได้ส่งเด็กที่ติดยาเสพติด เข้าบำบัดรักษาที่โรงพยาบาลแม่จันและแม่สาย จำนวน 5 คน เพศชาย 4 คน เพศหญิง 1 คน อายุ 13-19 ปี

นอกจากนี้ได้มีการให้ความช่วยเหลือเด็กที่ถูกล่วงละเมิดทางเพศและถูกแสวงหาประโยชน์ทางเพศจากแม่ และคนรอบข้างเด็ก ให้ได้รับการปกป้องคุ้มครองมีที่พักที่ปลอดภัย โดยใช้วิธีการประสานส่งต่อองค์กรที่เหมาะสม

•  การติดตามสถานการณ์ในพื้นที่และสร้างความสัมพันธ์กับครอบครัวเด็ก

โครงการได้มีการสร้างความสัมพันธ์กับพ่อแม่ผู้ปกครองเด็ก โดยการส่งเสริมสุขภาพให้กับเด็กและพ่อแม่เด็กที่ไม่สบาย และสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการทำงานของโครงการ แต่ก็ต้องทำงานในสถานการณ์ที่เป็นปัจจัยกระทบต่อเด็กหลายด้าน เช่น การใช้เด็กเป็นเครื่องมือของพ่อแม่หรือเอเย่นต์ ในการค้ายาเสพติด มีเอเย่นต์และชาวต่างชาติพยายามเข้ามาแสวงหาประโยชน์ทางเพศจากเด็กถึงในหมู่บ้านและบริเวณสะพานแม่สาย สถานการณ์การเข้มงวดของการตรวจคนเข้าเมืองต่อกลุ่มครอบครัวที่พาเด็กมาขอทานบริเวณชายแดนแม่สาย ทำให้สร้างความกดดันกับพ่อแม่เด็กส่งผลต่อการใช้ความรุนแรงกับเด็กเพิ่มมากขึ้น เช่น บังคับ ทุบตี เพื่อให้เด็กไปขอเงิน มีเด็กบางกลุ่มไม่ต้องการขอเงินได้เข้ามาขอความช่วยเหลือกับโครงการฯ และอีกทั้งต้องเผชิญกับปัญหารุนแรงคือ ปัญหาการค้ามนุษย์ที่มีรูปแบบของการค้าเด็กและหญิงเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ซึ่งมีความรุนแรงมากขึ้นยากแก่การติดตาม เช่น มีเอเย่นต์ที่รอเด็กอยู่ที่จุดปลายทาง แล้วจะให้มีผู้นำเด็กไปส่งให้ ซึ่งมักจะเป็นคนที่ใกล้ชิดกับเด็กและเด็กจะมีความไว้วางใจมาก

•  การพัฒนาเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครเพื่อทำงานกับเด็กเร่ร่อน

โครงการมีการจัดอบรมให้กับเจ้าหน้าที่อาสาสมัครของโครงการและองค์กรเครือข่ายที่ทำงานกับเด็กด้อยโอกาสในพื้นที่อำเภอแม่สาย คือ ตำรวจมวลชนสัมพันธ์ นักศึกษาสถาบันราชภัฏเชียงราย เอมพาวเว่อร์ บ้านนานา มูลนิธิเรือนร่มเย็น ศูนย์ลูกหญิง บ้านพักเอ็มมานูเอล บ้านเพื่อนเด็ก โครงการบ้านใกล้สะพานและโครงการมิตรข้างถนน ซึ่งมีเนื้อหาในการอบรมเกี่ยวกับ ทัศนคติต่อการทำงานกับเด็กเร่ร่อน ทักษะชีวิต ได้แก่ การวางแผนชีวิต การตระหนักต่อคุณค่าของตนเอง การควบคุมอารมณ์ของตนเองในสถานการณ์ที่กดดัน กระบวนการศิลปะบำบัดและดนตรีบำบัด เพื่อเป็นการพัฒนากระบวนการทำงานกับเด็กให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ผลของการฝึกอบรม โครงการได้สะท้อนว่า ผู้เข้าอบรมมีการปรับเปลี่ยนทัศนคติต่อการทำงานกับเด็กเร่ร่อนที่ดีขึ้นและเริ่มมีความเข้าใจถึงทักษะต่าง ๆ ที่ใช้ในการทำงานกับเด็กเร่ร่อน นอกจากนี้โครงการยังมีการจัดส่งเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครเข้าร่วมอบรมกับองค์กรเครือข่ายต่าง ๆ เพื่อเพิ่มทักษะในการทำงานกับเด็ก เช่น การทำเกษตรอินทรีย์ วิธีการจัดกิจกรรมทักษะชีวิตกับเด็กเร่ร่อน การป้องกันยาเสพติด

•  ประสานงานกับหน่วยงานภาครัฐ เอกชนและชุมชน

โครงการได้ประสานงานองค์กรภาครัฐและเอกชนต่าง ๆ เพื่อให้เข้ามาสนับสนุนกิจกรรมของโครงการ เช่น ประชาสงเคราะห์จังหวัดเชียงรายได้บริจาคผ้าห่มให้สำหรับเด็ก สาธารณสุขอำเภอช่วยตรวจสุขภาพเด็ก กลุ่มละครมะขามป้อมช่วยอบรมการละครให้กับเด็กในบ้านพัก ชมรมกรุณาประเทศญี่ปุ่นได้สนับสนุนทุนการศึกษาสำหรับเด็ก

ทางโครงการได้มีความพยายามที่จะสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับคนในชุมชนที่บ้านพักเด็กตั้งอยู่ โดยใช้วิธีการต่าง ๆ เช่น การพาเด็กไปบำเพ็ญประโยชน์ เก็บกวาดขยะในหมู่บ้าน พัฒนาวัด ร่วมกิจกรรมวันแม่ และให้เด็กร่วมเล่นกีฬาเชื่อมความสัมพันธ์ ซึ่งพบว่ากิจกรรมเหล่านี้ช่วยปรับเปลี่ยนมุมมองของคนในชุมชนที่มีต่อเด็กเร่ร่อนไปในทางที่ดีมากขึ้น โดยพบว่า ชุมชนยินดีที่จะให้เด็กเข้าไปร่วมเล่นกีฬาด้วย แม่หลวงมาเลี้ยงอาหารให้กับเด็ก ๆ ในบ้านพัก และหากมีงานในชุมชนก็จะมาชวนให้ทีมงานเข้าร่วมด้วย

มีการประสานงานกับโรงเรียนโดยการมีส่วนร่วมจัดการอบรมทักษะชีวิตกับครูและเด็กในโรงเรียนเพื่อลดพฤติกรรมเสี่ยงของเด็ก

นอกจากนี้ยังได้มีการริเริ่มจัดประชุมองค์กรเครือข่ายที่ทำงานกับเด็กด้อยโอกาสขึ้นโดยมีเป้าหมายเพื่อให้มีการพูดคุยแลกเปลี่ยนเกี่ยวกับสถานการณ์ ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นกับเด็ก สถานการณ์การค้าเด็ก ปัญหาของแต่ละองค์กร เพื่อเกิดความร่วมมือกันและสามารถส่งต่อ case เด็กระหว่างหน่วยงานเครือข่ายได้

ในด้านของตำรวจนั้นเจ้าหน้าที่โครงการฯ ได้มีการเข้าไปพูดคุยกับตำรวจเพื่อให้การช่วยเหลือเด็กกรณีที่พ่อแม่กระทำรุนแรงกับเด็ก บังคับให้ลูกขอทาน แต่พบว่าตำรวจยังไม่ให้ความสนใจ กลับมองว่าเป็นเด็กต่างชาติ ซึ่งโครงการสะท้อนว่า “ ตำรวจยังไม่ใส่ใจเรื่องของสิทธิเด็ก ”

มีการทำงานรณรงค์กับคนในชุมชน เช่นแจกสื่อแผ่นพับประชาสัมพันธ์การทำงานให้กับประชาชน

ติดต่อโครงการมิตรข้างถนนที่ 72/4 หมู่ 7 ตำบลแม่สาย อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย 57130 โทร.แฟ็กซ์ 053-732436