จากการเก็บรวบรวมข้อมูลแบบมีส่วนร่วมเกี่ยวกับการสื่อสารเรื่องเพศและเอดส์ในกลุ่มเยาวชนเร่ร่อนตามพื้นที่ต่าง ๆ ของจังหวัดเชียงใหม่ ในระยะที่ผ่านมา ( ปี 2546-2547) ทำให้พบสถานการณ์ความเสี่ยงสูงต่อโรคเอดส์ของเยาวชนกลุ่มนี้ เช่น พฤติกรรมการเปลี่ยนคู่นอน การใช้ยาเสพติด การขายบริการทางเพศ โดยส่วนใหญ่ยังขาดการสื่อสารพูดคุยเรื่องเพศและเอดส์ที่เหมาะสม เช่น จะมีการพูดเรื่องเพศสัมพันธ์มากกว่าที่จะพูดถึงความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเรื่องเพศและเอดส์ หรือเยาวชนอาข่าเพศหญิงยังไม่กล้าที่จะพูดคุยเรื่องเพศกับแฟนของตนเอง อายที่จะใช้ถุงยางอนามัย ขณะที่เยาวชนชายมีการซื้อและขายบริการทางเพศ ส่วนเยาวชนกลุ่มอื่นถึงแม้จะมีความรู้เรื่องโรคเอดส์แต่ยังมีความคิดความเชื่อ ความเข้าใจที่ผิด ๆ บางเรื่อง เช่น คนอ้วน คนขาวสวย หล่อ ไม่เป็นเอดส์ เป็นต้น ทั้งหมดนี้จึงนำมาซึ่งการขาดการป้องกันตนเองในขณะที่มีเพศสัมพันธ์
ทางกลุ่มอาสาพัฒนาเด็ก จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นองค์กรที่ทำงานกับเยาวชนเร่ร่อนกลุ่มนี้โดยตรงจึงได้ร่วมกับเยาวชนพัฒนากระบวนการทำงานเพื่อให้เยาวชนมีศักยภาพในการสื่อสารเรื่องเพศและเอดส์ที่ เหมาะสมกับกลุ่มของตนเอง โดยการสนับสนุนกิจกรรมเสริมความรู้ความเข้าใจ ปรับเปลี่ยนทัศนคติ และฝึกทักษะอย่างต่อเนื่อง จัดศูนย์เยาวชนเพื่อเป็นแหล่งบริการข้อมูลข่าวสารเรื่องเพศและเอดส์ที่เหมาะสมกับเยาวชน ให้คำปรึกษา ถุงยางอนามัย ส่งต่อรักษาพยาบาล ซึ่งกระบวนการทั้งหมดจะเน้นการมีส่วนร่วมของเยาวชนในการร่วมคิด ร่วมทำ มีเป้าหมายเพื่อให้เยาวชนสามารถที่จะป้องกันตนเองให้ปลอดภัยโรคเอดส์ได้
• เพื่อพัฒนาการสื่อสารเรื่องเพศและเอดส์ที่เหมาะสมกับกลุ่มเยาวชนเร่ร่อน
• เพื่อพัฒนาศักยภาพของเยาวชนเร่ร่อนในการคิด ตัดสินใจ และสื่อสารเกี่ยวกับการป้องกันตนเองจากโรคเอดส์
• เพื่อพัฒนาการมีส่วนร่วมของเยาวชนเร่ร่อนในการดำเนินกิจกรรมป้องกันโรคเอดส์
1. เตรียมทีมงานและวางแผนงาน โดยการประชุมร่วมกับทีมงานเพื่อทบทวนโครงการและร่วมกันกำหนดยุทธศาสตร์ วางแผนงาน กระบวนการและกิจกรรมสำหรับการดำเนินโครงการ
2. จัดเวทีเยาวชนเพื่อทบทวนข้อมูล ในระยะที่ผ่านมา และแลกเปลี่ยนสถานการณ์ปัจจุบัน เกี่ยวกับเพศและเอดส์ในกลุ่มเยาวชน โดยตัวแทนเยาวชนแต่ละกลุ่มเข้าร่วมเวที
3. พัฒนาศักยภาพเยาวชน กลุ่มต่าง ๆ เกี่ยวกับการสื่อสารเรื่องเพศและเอดส์ดังนี้
3.1 จัดอบรมเยาวชนครั้งที่ 1 เรื่องเพศศึกษา การวางแผนครอบครัว การคุมกำเนิด
3.2 จัดอบรมเยาวชนครั้งที่ 2 ความรู้ความเข้าใจ ทัศนคติที่ถูกต้องเรื่องโรคเอดส์ ถุงยางอนามัย
3.3 จัดอบรมเยาวชนครั้งที่ 3 เรื่องทักษะการให้คำปรึกษาเบื้องต้น วิธีการสื่อสารกับเพื่อนในเรื่องเพศและเอดส์ที่ถูกต้อง ความเชื่อมั่นในการพูดคุยกับเพื่อน
3.4 จัดอบรมเยาวชนครั้งที่ 4 การทำสื่อและการใช้สื่อที่เหมาะสมกับกลุ่มเยาวชน
จำนวนเยาวชนที่เข้าร่วมอบรมแต่ละครั้งประมาณ 35-40 คน
4. จัดกิจกรรมสื่อสารเรื่องเพศและเอดส์กับเยาวชนแกนนำ ร่วมกับเยาวชนอาสาสมัคร โดยใช้กระบวนการทักษะชีวิต และสื่อที่เหมาะสม วิทยากรที่มีประสบการณ์ จัดเป็นกลุ่มย่อย ๆ ในพื้นที่และในศูนย์บริการเยาวชน จำนวน 30-40 ครั้งต่อปี ( ทั้งหมดประมาณ 80-100 คน )
5.ศูนย์เยาวชนเพื่อให้บริการเรื่องเพศและเอดส์ที่เหมาะกับเยาวชน มีการรวบรวมสื่อที่น่าสนใจ เป็นแหล่งพบปะให้คำปรึกษากับเยาวชนในเรื่องเพศเอดส์และปัญหาอื่น ๆ ตลอดถึงการให้การรักษาพยาบาลเบื้องต้น คาดว่าจะมีเยาวชนเข้ามาใช้บริการที่ศูนย์มากกว่า 200 คนต่อปี
6.เยาวชนทัศนศึกษาดูงาน กับองค์กรที่ทำงานด้านเอดส์ และสถานที่ให้การดูแลรักษาผู้ป่วยเอดส์ เพื่อให้เยาวชนบางกลุ่มได้เกิดความเข้าใจถึงความแตกต่างของผู้ติดเชื้อกับผู้ป่วยเอดส์ ซึ่งจะมีการสรุปบทเรียนและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกันในกลุ่มเยาวชนระหว่างการศึกษาดูงานด้วย
7.ติดตามประเมินผลตัวเยาวชน เกี่ยวกับความสามารถของเยาวชนในการจัดกิจกรรมและการสื่อสารในเรื่องเพศและเอดส์ จากการบันทึกการทำงาน การประชุมทีมงานแต่ละเดือน และการสรุปบทเรียนการดำเนินงานแบบมีส่วนร่วม
• เยาวชนสามารถสื่อสารเรื่องเพศและเอดส์ในกลุ่มได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม
• เยาวชนมีศักยภาพในการคิด ตัดสินใจ และสื่อสาร เพื่อป้องกันตนเองจากโรคเอดส์
• เยาวชนมีความรู้ ความเข้าใจ ทัศนคติ ที่ถูกต้องในเรื่องเพศ เอดส์ การวางแผนครอบครัว
• เยาวชนเกิดการเรียนรู้ถึงสถานการณ์เรื่องเพศและเอดส์ในกลุ่มของพวกเขาอย่างต่อเนื่อง
• เยาวชนจำนวนหนึ่ง สามารถจัดกิจกรรมการสื่อสารเรื่องเพศและเอดส์กับกลุ่มเพื่อนได้
• เยาวชนเกิดการมีส่วนร่วมกับกิจกรรมเกี่ยวกับเรื่องเพศและเอดส์ ที่จัดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
• มีศูนย์ให้บริการข้อมูล คำปรึกษาเรื่องเพศและเอดส์ ถุงยางอนามัย รักษาพยาบาลเบื้องต้น ที่เยาวชนสามารถเข้าถึงง่ายและเป็นมิตร
สนับสนุนโดย องค์การยูนิเซฟ UNICEFและมูลนิธิพัฒนาเครือข่ายเอดส์ภาคเหนือ โครงการเอดส์ศึกษามหาวิทยาลัยเชียงใหม่
